Với việc chuyển đổi mô hình hợp tác xã kiểu cũ sang hoạt động theo Luật Hợp tác xã năm 2012, vai trò của các Hợp tác xã sẽ được nâng lên thông qua việc đảm bảo nguyên tắc tự nguyện, quản lý dân chủ, bình đẳng, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi. Tuy nhiên đến nay, công tác chuyển đổi còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.   

Hiệu quả đã thấy rõ 

Thành lập từ năm 2003, đến nay, hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh của Hợp tác xã dịch vụ điện Yên Đồng, huyện Yên Lạc đã đi vào nền nếp, phát huy hiệu quả trong phục vụ và kinh doanh điện của xã. Chất lượng điện áp từng bước được nâng lên, góp phần giảm bớt tổn thất điện năng, bảo đảm phục vụ cho 100% hộ dùng điện trong xã và là một trong những mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao.  

Ông Nguyễn Duy Mai, Giám đốc Hợp tác xã cho biết: “Thực hiện mô hình Hợp tác xã kiểu mới, các thành viên đều tham gia góp vốn, với phương thức hoạt động cùng làm, tự quản lý cùng hưởng lợi nên các thành viên tham gia đều có tinh thần trách nhiệm cao, luôn tìm mọi cách để Hợp tác xã hoạt động tốt nhất.”

Hiện Hợp tác xã quản lý 5 trạm biến áp với tổng công suất 2.400KVA. Hàng tháng, Hợp tác xã cung cấp điện cho 2.550 hộ với mức trung bình tiêu thụ 460.000KW/h; trong đó có 180 hộ sản xuất kinh doanh. Nhờ làm tốt công tác quản lý, năng động trong kinh doanh, doanh thu của Hợp tác xã đảm bảo và tăng đều qua các năm. Năm 2016, tổng doanh thu đạt trên 10,6 tỷ đồng, thu lãi trên 19,7 triệu đồng.  


Cán bộ quản lý và công nhân HTX dịch vụ điện Yên Đồng kiểm tra trạm biến áp Yên Đồng 2

Là đơn vị sản xuất đa ngành nghề, Hợp tác xã sản xuất giống cây trồng Quán Tiên, phường Hội Hợp, thành phố Vĩnh Yên hoạt động trong lĩnh vực sản xuất giống cây trồng; tư vấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật nông nghiệp; dịch vụ giống cây trồng, nông sản và vật tư nông nghiệp.  

Theo ông Phùng Quang Vinh, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Hợp tác xã: Tuy mới chuyển đổi theo Luật Hợp tác xã năm 2012 từ tháng 6/2016, nhưng thực tế từ khi thành lập năm 2005, đơn vị đã hoạt động theo kiểu mới. 15 thành viên hợp tác xã đóng góp ruộng đất, phân chuồng và lao động. Phương thức hoạt động là mô hình của hộ thành viên nào, hộ thành viên đó tự quản lý và hưởng lợi. Hợp tác xã cung cấp giống gốc, kỹ thuật và đứng ra tìm thị trường tiêu thụ sản phẩm. Hai bên hợp tác với nhau và cùng hưởng lợi. Nhờ đó, hoạt động của Hợp tác xã đã phát huy được hiệu quả, các thành viên làm giàu trên chính mảnh ruộng của họ.  

Với việc sản xuất giống lúa là chủ yếu, hiện tại, Hợp tác xã có một số giống lúa chất lượng vượt trội so với các giống đang gieo cấy tại địa phương như: Lúa thơm 31, thơm 35, thơm 38, LCH 33. Bên cạnh đó, để có những giống mới, kế cận các giống hiện tại, Hợp tác xã thường xuyên chọn lọc 20 giống để nghiên cứu ra các giống lúa triển vọng sau này. Hiện Hợp tác xã đã xây dựng được thương hiệu giống cây trồng Quán Tiên – Hội Hợp, đảm bảo cung ứng rộng rãi và đang chiếm dần thị phần trên 3 tỉnh: Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Tuyên Quang và thành phố Hà Nội.  

Ngoài ra, Hợp tác xã còn cung cấp dịch vụ giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật để phong phú mặt hàng đáp ứng nhu cầu của khách và tăng thêm thu nhập cho các thành viên Hợp tác xã. Năm 2016, doanh thu của đơn vị đạt trên 6,1 tỷ đồng; trong đó, lĩnh vực sản xuất đạt 4,8 tỷ đồng, dịch vụ đạt hơn 1,3 tỷ đồng; thu lãi 952 triệu đồng.   

Vẫn còn nhiều khó khăn  

Theo số liệu thống kê của Liên minh Hợp tác xã, toàn tỉnh hiện có hơn 700 Hợp tác xã, trong đó Hợp tác xã nông nghiệp chiếm 39,9%, Hợp tác xã phi nông nghiệp chiếm 60,1%. Theo kế hoạch, đến thời điểm này tỉnh phải hoàn thành việc chuyển đổi mô hình hợp tác xã kiểu cũ sang hoạt động theo Luật Hợp tác xã năm 2012. Tuy nhiên, đến nay, toàn tỉnh mới có 218 Hợp tác xã đã hoàn thành việc chuyển đổi, chiếm khoảng 31% tổng số Hợp tác xã trên địa bàn. 

Theo quy định, các Hợp tác xã thực hiện chuyển đổi phải rà soát, sửa đổi, bổ sung điều lệ Hợp tác xã theo quy định của Luật; xây dựng phương án sản xuất kinh doanh đảm bảo hiệu quả, đúng Luật; các xã viên gắn kết với hợp tác xã thông qua hợp đồng; các thành viên khi tham gia hợp tác xã có nghĩa vụ góp vốn và lợi nhuận được phân phối theo 2 hình thức là vốn góp cổ phần và mức độ sử dụng dịch vụ các thành viên. Do vậy, việc chuyển đổi mô hình Hợp tác xã hoạt động theo Luật Hợp tác xã năm 2012 sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho hợp tác xã cũng như các thành viên.

Theo ông Nguyễn Xuân Diệp, Phó Chủ tịch thường trực Liên minh Hợp tác xã: “Lợi ích thì đã thấy rõ nhưng đến nay, việc thực hiện chuyển đổi của các Hợp tác xã trên địa bàn diễn ra rất chậm. Hiện toàn tỉnh chỉ có 218 Hợp tác xã tiến hành chuyển đổi xong, 4 Hợp tác xã chuyển sang loại hình tổ chức khác và 7 Hợp tác xã đã giải thể xong; còn khoảng 134 Hợp tác xã đang tạm ngừng hoạt động và cần giải thể trong thời gian tới.”


Thành viên HTX giống cây trồng Quán Tiên tiến hành khử lẫn khử tạp cho lúa giống

 Lý giải những khó khăn trong việc chậm chuyển đổi này, ông Diệp cho biết thêm: Thực tế các hợp tác xã đã hoàn thành chuyển đổi hiện nay đều là những hợp tác xã hoạt động hiệu quả, đảm bảo đủ điều kiện theo Luật. Còn lại các hợp tác xã hoạt động kém hiệu quả, các hợp tác xã ngừng hoạt động là các đối tượng hiện còn vướng mắc trong chuyển đổi mô hình. Cũng cần nhìn vào thực tế khi chuyển đổi, tình hình góp vốn điều lệ của thành viên còn gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là trong các hợp tác xã nông nghiệp thuần nông và hợp tác xã dịch vụ vệ sinh môi trường. Những loại hình hợp tác xã này có số lượng thành viên đông, đa số là đại diện hộ gia đình; các thành viên thường không muốn góp vốn do nhiều khâu dịch vụ của hợp tác xã không phải là dịch vụ kinh doanh. Bên cạnh đó, nội lực của hợp tác xã nhìn chung còn yếu kém, quy mô dịch vụ nhỏ, năng lực cạnh tranh yếu; nhiều hợp tác xã chưa có trụ sở làm việc, tài sản chưa rõ ràng về sở hữu. Hầu hết các hợp tác xã nông nghiệp còn gặp khó khăn về nguồn lực, kinh nghiệm tham gia thị trường, sự gắn kết của thành viên với hợp tác xã ở một số nơi còn hạn chế. Hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp thì phát triển chậm về số lượng, thiếu nguồn lực đầu tư để nâng cao năng lực sản xuất, đa dạng sản phẩm. Hơn nữa, mỗi mô hình hợp tác xã có đặc thù riêng, cách hoạt động riêng và Luật Hợp tác xã thì áp dụng chung cho tất cả các loại hình cho nên còn không ít lúng túng trong xây dựng mô hình hợp tác xã hoạt động hiệu quả theo đúng quy định của Luật Hợp tác xã năm 2012.  

Một nguyên nhân nữa của sự chậm chuyển đổi là do nhận thức của cán bộ chính quyền địa phương cấp xã, phường, cũng như cán bộ quản lý hợp tác xã còn hạn chế, mơ hồ về Luật. Một số địa phương, dù hợp tác xã hoạt động kém hiệu quả không có gì để chuyển đổi, song chính quyền địa phương lại muốn duy trì các hợp tác xã này để đáp ứng được tiêu chí 13 trong xây dựng nông thôn mới trong khi chưa tìm ra hướng khắc phục khó khăn cho các hợp tác xã.  

Với quyết tâm hoàn thành việc chuyển đổi trong năm 2017, thời gian tới, Liên minh Hợp tác xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động đến các huyện, thành, thị, xã, phường, Hợp tác xã và các thành viên; tiến hành tư vấn, hỗ trợ miễn phí cho các hợp tác xã có nhu cầu thực hiện chuyển đổi.  Đối với các hợp tác xã không đủ điều kiện chuyển đổi, đơn vị sẽ tư vấn chuyển đổi sang hình thức khác nếu có nhu cầu; tiến hành giải thể tự nguyện với những hợp tác xã hoạt động yếu kém, có nhiều tồn tại, mang tính hình thức hoặc đã ngừng hoạt động. Đối với những hợp tác xã không thực hiện chuyển đổi lại mà cũng chưa giải thể, Liên minh Hợp tác xã kiên quyết trình UBND tỉnh, xin chủ trương tiếp tục vận động giải thể tự nguyện và cuối cùng sẽ thực hiện giải thể bắt buộc./.   

Theo: Cổng thông tin điện tử tỉnh Vĩnh Phúc